18-19-njy aprelde TÜRKSOÝ-nyň howandarlygynda Türkmenistandaky Änew şäheriniň 2024-nji ýylda «Türki dünýäsiniň medeni paýtagty» diýlip yglan edilmegine, şeýle hem Gündogaryň akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygynyň bellenmegine bagyşlanan çäreleriň birinji tapgyry geçdi.

Türkmenistanyň Ankaradaky ilçihanasy we Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi bilen bilelikde TÜRKSOÝ tarapyndan guralan 2024-nji ýyly «Türki dünýäniň beýik şahyry we akyldary Magtymguly Pyragy ýyly» diýlip yglan edilmeginiň maksatnamasynyň açylyş dabarasy şahyryň Dikmen jülgesindäki «Türkmenistan» seýilgähinde ýerleşen ýadygärliginiň öňünde bolup geçdi. Bu çärä TÜRKSOÝ-nyň baş sekretary Sultan Raýew, Türkmenistanyň Ankaradaky ilçisi Mekan Işangulyýew, Türkmen döwlet medeniýet institutynyň rektory Amanmyrat Aýdogdyýew we beýleki myhmanlar gatnaşdy.
Sultan Raýew öz çykyşynda şeýle diýdi:

Magtymguly türkmen edebiýatynyň çür başynda parlaýan sönmejek ýyldyzdyr. Ol öz döredijiligi bilen diňe bir ýaşan eýýamynda däl, eýsem, tutuş türk dünýäsiniň mirasynda-da çuňňur yz galdyran, hatda şu günem görlüp-eşidilmedik derejede aktual şahyrdyr».

Çykyşyny dowam etdirmek bilen, TÜRKSOÝ-nyň baş sekretary:
«Magtymguly Pyragy şygyrlarynyň inçeden täsirliligi we çuňňur ylhamlylygy saýasynda, türkmen edebiýatynyň iň ähmiýetli wekilleriniň biridir. Onuň eserleri okyjyny duýgusal syýahata ýola salýar, şol bir wagtyň özünde-de türkmen halkynyň ruhuny aýnada ýaly aýdyň görkezýär. Türkmen diliniň ösmeginde, türkmen taýpalaryny birleşdirmegiň we türk dünýäsinde türkmen milletiniň bolmagynyň dili hökmünde Magtymguly ägirt uly ähmiýete eýedir» diýip, sözüniň üstüni ýetirdi.

Türkmenistanyň Ankaradaky ilçisi Mekan Işangulyýew 2024-nji ýylda «Änew şäheriniň türki dünýäsiniň medeni paýtagty» diýlip yglan edilmegi, şeýle hem Gündogaryň akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygynyň bellenmegi mynasybetli geçirilýän çärelere işjeň gatnaşýandyklary üçin TÜRKSOÝ-a we Türk Respublikasynyň beýleki guramalaryna hoşallyk bildirdi.

Dabarada çykyş etmek bilen, Türkmen döwlet medeniýet institutyň rektory Amanmyrat Aýdogdyýew Magtymguly Pyragynyň türkmen medeniýeti we taryhy nukdaýnazaryndan ähmiýetini nygtady, şeýle hem döreden goşgularynyň ony diňe bir türkmen edebiýatynyň däl, eýsem, tutuş dünýä edebiýatynyň öňdebaryjy şahyrlary bilen bir hatarda goýýandygyny belläp geçdi. Dabara Türkmen döwlet medeniýet institutynyň «Miras» tans toparynyň ýerine ýetirmeginde şowhunly tans bilen tamamlandy.

19-njy aprelde meýilleşdirilen çäreleriň çäginde TÜRKSOÝ-nyň Baş Sekretariatynyň sergi zalynda «Magtymguly Pyragy we Änew» mowzugy boýunça surat sergisiniň açylyşy boldy. TÜRKSOÝ-nyň metbugat otagynda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet» kitabynyň tanyşdyrylyşy boldy. Çäreleriň birinji tapgyrynyň maksatnamasy «Magtymguly Pyragy – türki dünýäsiniň beýik akyldar şahyry» mowzugyndaky konsert bilen tamamlandy.

Şu gün — 17-nji aprelde Türkmenistanyň Prezidentiniň gatnaşmagynda ýurdumyzyň ulag-logistika kuwwatyny has-da artdyrjak Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Tejen — Mary böleginiň açylyş dabarasy boldy. Bu barada «Watan» gazeti habar berdi.

Prezident Serdar Berdimuhamedow dabara gatnaşmak üçin Mary welaýatynyň Mary şäheriniň ýakynyndaky awtobana girilýän menziliň golaýyndaky meýdança bardy. Bu ýerde döwlet Baştutanyny Hökümet agzalary, Mejlisiň deputatlary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary, daşary ýurtlaryň ýurdumyzdaky diplomatik wekilhanalarynyň wekilleri, köp sanly işewürler hem-de welaýatyň ýaşaýjylary garşylady.

Aýdym-sazly dabara

Dabaranyň geçirilýän ýerinde medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlary ýaýbaňlandyryldy. Prezident Serdar Berdimuhamedow ýörite taýýarlanan ýerde çykyş edip, Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň ähmiýeti, döwrebap awtobanyň aýratynlyklary barada belledi. Soňra Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Tejen — Mary böleginiň gurluşygy we onuň ugrunda döredilen şertler barada giňişleýin maglumat berýän wideoşekiller görkezildi.

Döwrebap awtobanyň aýratynlyklary

Prezident Serdar Berdimuhamedow baştutanlygynda ýurdumyzda sebit we dünýä ähmiýetli üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek arkaly berkarar Watanymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli işler alnyp barylýar. Eziz Diýarymyzda Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň gurulmagy hem şeýle asylly işleriň has-da rowaçlanmagyny şertlendirýär. Döwrebap awtoban ýurdumyzyň sebitlerini biri-birine baglap, ýolagçylaryň we ýükleriň gysga wagtda, bökdençsiz gatnadylmagyny üpjün etmäge, ýurdumyzyň ýol ulgamynyň mümkinçiliklerini artdyryp, logistik hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmaga uly goşant goşar.

Awtoban alty hereket zolagyndan ybaratdyr. Onuň ýer düşeginiň giňligi 34,5 metr, ýol hereket böleginiň giňligi her tarapda 11,25 metre, hereket zolagynyň giňligi bolsa 3,75 metre barabardyr. Munuň özi dünýäde şeýle desgalara bildirilýän talaplara laýyk gelýär. Ýoluň hereket bölegi biri-birinden ýörite zolak arkaly bölünýär. Her ugurda hereket zolagyna adatdan daşary ýagdaýlar üçin zolak, suwly ganaw hem-de haýwanlaryň we adamlaryň hereket zolagyna çykmagynyň öňüni almak üçin niýetlenen metal germewler sepleşýär.

Halkara sertifikatlar — ýokary hiliň güwäsi

Açylyş dabarasynyň dowamynda Awstriýanyň, Fransiýanyň we Ýaponiýanyň ugurdaş kompaniýalarydyr guramalary tarapyndan döwrebap awtobanyň Tejen — Mary böleginiň halkara hil standartlaryna laýyk gelýändigini tassyklaýan sertifikatlar gowşuryldy. Ýoluň gurluşygynyň dünýä ülňülerine, häzirki zaman halkara talaplaryna kybap gelýän derejede ýerine ýetirilmegi döwletimiziň ykdysady kuwwatynyň barha artýandygynyň we şol kuwwatyň halkymyzyň bähbidine, türkmenistanlylaryň asuda we abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilýändiginiň nyşanydyr.

Halkyň bagtyýarlygynyň nyşany

Prezident Serdar Berdimuhamedowyň Mary welaýatynyň ýaşaýjylaryna hyzmat etjek täze, döwrebap awtoulaglaryň 200-e golaýyny sowgat etmegi dabaranyň ýatdan çykmajak pursatlarynyň birine öwrülip, ildeşlerimiziň buýsanjyny artdyrdy. Halkara ähmiýetli ýoldan ilkinji bolup geçen ulaglaryň hatarynda baýramçylyk lybasyna beslenen gelnalyjy kerweniniň hem bolmagy Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe türkmenistanlylaryň bagtyýar durmuşda ýaşap, halal zähmetiň hözirini görýändikleriniň hem-de şanly wakalary şatlykly, dabaraly ýagdaýda belleýändikleriniň nyşanyna öwrüldi. Ýurdumyzda bagtyýar maşgalalaryň emele gelýändigini aňladýan gelnalyjy kerweni ösüşiň täze belentliklerine tarap ynamly gadam urýan Diýarymyzyň her bir gününiň şatlyk-şowhuna, toý-baýramlara beslenýändigini alamatlandyrýar.

Ýolagçylar üçin oňaýlyklar we döwrebap hyzmatlar

Ýoluň ugrunda köp sanly köprüler, ýerasty we ýolüsti geçelgeler, suw geçirijiler, döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan ýangyç guýujy beketler guruldy. Olar ýokary tizlikli awtomobil ýolunda hereketiň howpsuzlygyny üpjün etmäge, ýolagçylar üçin ähli amatlyklary döretmäge mümkinçilik berýär. Täze ýoluň ugrundaky söwda nokatlary, naharhanalar we myhmanhanalar, ulag serişdelerine hyzmat ediş zolaklary döwrebap awtoban boýunça hereketiň mümkingadar rahat we oňaýly bolmagyna ýardam edýär. Ýolagçylara gije-gündiziň dowamynda hyzmat etjek desgalarda tölegleri nagt we elektron görnüşde tölemäge mümkinçilik döredilendir. Awtobanyň Tejen — Mary böleginiň ugrunda «Ak ýol» söwda merkeziniň hem-de «Altyn balyk» naharhanasynyň döwrebap hyzmatlary hödürleýändigini aýratyn bellemek gerek.

Gahryman Arkadagymyzyň asylly başlangyçlary we Prezident Serdar Berdimuhamedowyň tagallalary esasynda Diýarymyzda şeýle ägirt uly taslamanyň durmuşa geçirilmegi ata-babalarymyzyň ýol çekmek, köpri gurmak ýaly sogaply işleriniň dowamat-dowam bolýandygynyň, Watanymyzyň bedew bady bilen ösýändiginiň, gadymyýetde halklary we medeniýetleri biri-birine baglan Beýik Ýüpek ýolunyň täzeden dikeldilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr. Döwrebap awtoban ýurdumyzyň sebitleriniň arasyndaky ulag gatnawlaryny has-da kämilleşdirmäge, ýol ulgamynyň geçirijilik ukybyny, logistik hyzmatlaryň hilini görnetin ýokarlandyrmaga, halkara üstaşyr ulag düzümini hem-de halkara söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge uly mümkinçilikleri açýar.

Türkmenistanda doglan rus kosmonawty Oleg Kononenko kosmosda iň uzak wagtlap bolmakda dünýä rekordyny täzelemegini dowam edýär. Häzirki wagtda HKS (Halkara kosmos stansiýasy) serkerdesi Oleg Kononenko 2024-nji ýylyň sentýabr aýynda Ýere gaýdyp gelende, onuň kosmosda geçiren günleriniň umumy sany 1110 gün bolar.

Oleg Kononenko 2024-nji ýylyň 5-nji fewralynda kosmosda geçiren günleriniň sanyny jemi 879 güne ýetirdi we Gennadi Padalkiniň bu ugurdaky ozalky rekordyny (878 gün) täzeledi.

Kosmonawt bu üstünligi Halkara kosmos stansiýasynda belledi.

«Rekord goýmak üçin däl-de, halaýan işim bilen meşgullanmak üçin kosmosa uçýaryn. Kosmonawt — çagalykdan bäri arzuw edip gelýän, gyzyklanýan we isleýän hünärim. Bu gyzyklanma, kosmosa uçmak, ýaşamak we orbitada işlemek islegi meni uçmagy dowam etdirmäge iterýär» diýip, Oleg Kononenko belleýär.

Russiýanyň kosmos gullugy bolan «Roskosmosyň» kosmonawtlar toparynyň serkerdesi Oleg Kononenko häzirki wagtda kosmosa bäşinji uçuşyny amala aşyrýar. Ol russiýaly Nikolaý Çub we NASA-nyň kosmonawty Loral O'Hara bilen bilelikde 2023-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda Halkara kosmos stansiýasyndaky işine başlady. Bu kosmonawtlar toparynyň bäşinji uçuşy 2024-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda tamamlanar.

Oleg Kononenko 1964-nji ýylyň 21-nji iýunynda Türkmenistanyň Türkmenabat şäherinde dünýä indi. . 1988-nji ýylda Harkowyň Žukowskiý adyndaky awiasiýa institutyny tamamlady. 1996 — 1998-nji ýyllarda Gagarin adyndaky Kosmonawtlary taýýarlaýyş merkezinde türgenleşik geçdi. Ol ilkinji uçuşyny 2008-nji ýylyň aprelinde Halkara kosmos bekediniň esasy toparynyň düzüminde amala aşyrdy.

Ol Türkmenistanda orta mekdebi gutardy we türkmen dilinde erkin gürläp bilýär. O.Kononenko Türkmenistanyň we Russiýa Federasiýasynyň Gahrymanydyr.

Türkmenistanyň wekiliýeti Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasynyň (BMGÖM) we Global Daşky Gurşaw guramasynyň goldawy bilen Astanada geçirilen Aral deňzini halas etmek boýunça halkara gaznasynyň Durnukly ösüş boýunça döwletara toparynyň (AHHG-niň DÖDK) mejlisine gatnaşdy.

Wekiliýetiň sapary BMGÖM/GEF «Aral deňziniň basseýninde ýer baýlyklaryny we ekoulgamlary gorap saklamak we durnukly dolandyrmak» taslamasynyň çäginde guraldy. Onuň maksady Aral deňziniň basseýninde gury ýer we suw baýlyklaryny dolandyrmagy we dikeltmegi gowulandyrmak boýunça sebitleýin tagallalara Türkmenistanyň has işjeň gatnaşmagyny öňe sürmekden ybarat.

Bu ýerde daşky gurşaw we ykdysady bölümleriň, DÖDK-niň düzümindäki gurluşlaryň we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleriniň gatnaşmagynda mejlis geçirildi.

DÖDK-niň iki gün dowam eden bu ýygnagynda daşky gurşawy goramak we durnukly ösüş babatynda serhetýaka hyzmatdaşlyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Gazagystan Respublikasy özüniň ýolbaşçylyk eden döwründe edilen işler barada hasabat berenden soň, ýolbaşçylyk etmek nobaty Täjigistana geçirildi. Şeýle hem 2024 – 2026-njy ýyllar üçin Daşky gurşawy goramak maksatnamasynyň meýilnamalary hödürlendi.

Türkmenistanyň daşky gurşawy goramak ministriniň orunbasary Begenç Miminow Aral çökgünliliginiň meselelerini çözmek üçin gepleşikleri guramakda AHHG-niň DÖDK-niň möhüm ähmiýetini belläp geçdi. Ol Türkmenistanyň AHHG-ni esaslandyryjy ýurtlaryň sebit hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek we daşky gurşawy goramak, şeýle hem Merkezi Aziýada durnukly ösüş pudagynda hyzmatdaşlygyň mehanizmlerini döretmek baradaky başlangyçlaryny goldaýandygyny aýtdy.

Miminow: «Biziň umumy maksadymyz sebitdäki ýurtlaryň bähbitlerini, halklaryň abadançylygyny, saglygyny, ösüşini we öňegidişligini üpjün etmek esasynda sazlaşykly, dowamly we uzakmöhletleýin hyzmatdaşlyk ulgamyny döretmek» — diýip, nygtady.

Türkmenistanda giňden bellenilýän Halkara zenanlar güni mynasybetli «Türkmenaragatnaşyk» agentliginiň mejlisler zalynda dabaraly duşuşyk geçirildi.

Çäräniň dowamynda zenanlara Prezident Serdar Berdimuhamedowyň adyndan güller we pul sowgatlary gowşuryldy.

Baýramçylyk çäresi Watanyň gülläp ösmegine mynasyp goşant goşýan türkmenistanly aýal-gyzlara goýulýan çäksiz hormatyň aýdyň subutnamasy boldy.

Çärä gatnaşyjylar zenanlary baýramçylyk bilen gutladylar we ýurduň telekommunikasiýa pudagynyň ösmegine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşýandyklaryny bellediler.

«Türkmenaragatnaşyk» agentliginde geçirilen dabaraly çäre türkmen jemgyýetinde zenanlara goýulýan hormatyň aýdyň beýanyna öwrüldi.

Türkmenistanyň Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň wekilleriniň Gyrgyzystana bolan saparynyň çäklerinde ýurduň Sanly ösüş ministrliginiň we beýleki pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyklary geçirildi. Bu barada BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň Türkmenistandaky wekilhanasy habar berýär.

Bu sapar BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň “Türkmenistanda pudagara elektron alyşmalar ulgamyny synag esasynda ornaşdyrmaga ýardam etmek” taslamasynyň çäklerinde guraldy.

Saparyň esasy maksady “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň wekilleriniň döwlet hyzmatlaryny sanylaşdyrmakda Gyrgyzystanyň toplan tejribesini öwrenmekden ybart boldy.

Şu gün türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklygynda «Türkmenistanyň Maslahatlar merkeziniň» binasynda Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisi geçirildi.

Mejlise Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň we Hökümetiň agzalary, Mejlisiň deputatlary, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik birleşikleriniň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, beýleki çagyrylanlar gatnaşdylar.

«Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» üstünlikli durmuşa geçirmek boýunça gaýragoýulmasyz wezipeler mejlisiň esasy meselesi boldy. Şeýle hem mejlisiň gün tertibine Halk Maslahatynyň işiniň esasy ugurlary boýunça Türkmenistanyň Mejlisi, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary hem-de jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde şu ýyl ýerine ýetirilmeli işleriň esasy ugurlary boýunça çäreleriň Meýilnamasyny ara alyp maslahatlaşmak bilen bagly meseleler girizildi.